Το 1919 το Οικουμενικό Πατριαρχείο παραδίδει στον έλεγχο και την κρίση του πολιτισμένου Κόσμου τη "Μαύρη Βίβλο Διωγμών και Μαρτυριών του εν Τουρκία Ελληνισμού ....
Τα τελευταία χρόνια οι πολυάριθμες επιγραφές και οι πάπυροι που ανακαλύφθηκαν από τους αρχαιολόγους, καθώς και οι νέες επιστήμες της επιγραφικής και της παπυρολογίας που αναπτύχθηκαν, φώτισαν όχι τόσο τις εκστρατείες των διαφόρων στρατηγών....
Η πλούσια σε δραστηριότητες παροικιακή ζωή των Ελλήνων στη Νότια Ρωσία του 18ου αιώνα, στις πόλεις Ροστόφ, Ταϊγάνιο, Μαριούπολη και κυρίως στην Οδησσό, που έμελλε να σηματοδοτήσει, με την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας, την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα, καταγράφεται λεπτομερειακά σε αυτή την ιστορική έκδοση....