Το κορυφαίο ψυχογράφημα της νεοελληνικής γραμματείας. Στη σκληρή, πατριαρχική κοινωνία της Σκιάθου του 19ου αιώνα, η Χαδούλα ή Φραγκογιαννού, μια γυναίκα που πέρασε τη ζωή της υπηρετώντας τους γονείς, τον σύζυγο και τα παιδιά της, έρχεται αντιμέτωπη με το βάρος της μοίρας. Βλέποντας τη γέννηση των κοριτσιών ως την αρχή ενός κύκλου δυστυχίας και οικονομικής εξαθλίωσης λόγω του θεσμού της προίκας, «ψηλώνει ο νους της». Σε μια στιγμή σκοτεινής πλάνης, η Φραγκογιαννού μετατρέπεται από θύμα σε θύτη. Διαπράττει μια σειρά παιδοκτονιών, τις οποίες η ίδια βαφτίζει «πράξεις ευσπλαχνίας», πιστεύοντας πως λυτρώνει τα μικρά κορίτσια από το μελλοντικό τους μαρτύριο. Καταδιωκόμενη από τις αρχές αλλά κυρίως από τις ενοχές της, καταφεύγει στα απόκρημνα βουνά και τις ερημιές του νησιού. Ο Παπαδιαμάντης, με τη μοναδική του γλώσσα, συνθέτει ένα συγκλονιστικό κοινωνικό μυθιστόρημα που διεισδύει στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής. Το έργο δεν αποτελεί μια απλή καταγραφή εγκλημάτων, αλλά μια βαθιά μελέτη πάνω στη σύγκρουση της ηθικής, της κοινωνικής ανάγκης και της θείας δίκης. Θεωρείται το πιο ολοκληρωμένο και πολυεπίπεδο έργο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, υπερβαίνοντας την απλή ηθογραφία της εποχής. Η Φραγκογιαννού ενσαρκώνει την επανάσταση ενάντια στις κοινωνικές δομές που καταδυναστεύουν τη γυναίκα. Η κριτική ανάλυση υπογραμμίζει ότι το κίνητρό της δεν είναι η κακία, αλλά μια διαστρεβλωμένη μορφή ευσπλαχνίας, η οποία πηγάζει από την απελπισία και την οικονομική εξαθλίωση που προκαλούσε ο θεσμός της προίκας. Η γλώσσα του Παπαδιαμάντη, με την υποβλητική της δύναμη, είναι το ιδανικό όχημα για να αποδοθεί αυτή η σκοτεινή ατμόσφαιρα, καθιστώντας το έργο ένα παγκόσμιο σύμβολο για την πάλη της ανθρώπινης συνείδησης.