Σε μια συνταρακτική για την Ευρώπη και τον κόσμο περίοδο, την εποχή των επαναστάσεων και της κρίσης των αυτοκρατοριών, την εποχή των εθνών, ο Αλή πασάς, ένας οθωμανός πασάς αλβανικής καταγωγής με την ελληνική ως γλώσσα επικοινωνίας και με κέντρο τα Γιάννενα, δημιουργεί από κοινού με τα μέλη της οικογένειάς του έναν εκτεταμένο χώρο πολιτικής και οικονομικής κυριαρχίας που εκτείνεται πολύ πέραν της αρχικής του διοικητικής περιφέρειας. Είναι μια προσωπικότητα ισχυρή, περίπλοκη και αμφιλεγόμενη, ένα πρόσωπο αγαπητό όσο και μισητό, μία φιγούρα που μετά θάνατον δαιμονοποιήθηκε ή εξιδανικεύτηκε, και πάντως έτυχε πολλαπλών χρήσεων και διαφορετικών προσεγγίσεων από την ιστορία, την πολιτική, την τέχνη και τη λογοτεχνία. Είναι επίσης ένα πρόσωπο που στην ύστερη φάση του βίου του διαπλέκεται άμεσα με την ελληνική επανάσταση και την εξέλιξή της, τόσο ο ίδιος όσο και το στενό του περιβάλλον. Εντάσσεται στη νεότερη ελληνική ιστορία, ενώ ανήκει ταυτόχρονα στην οθωμανική, στην αλβανική στη βαλκανική, όπως και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή ιστορία των αρχών του 19ου αιώνα. Στο συλλογικό αυτό τόμο φιλοξενούνται εισηγήσεις του διεθνούς συνεδρίου «Ο Αλή πασάς και η εποχή του» που διοργανώθηκε τον Οκτώβριο του 2021 στα Γιάννενα.